Bắc Ninh – mảnh đất Kinh Bắc xưa – từ lâu đã được nhắc đến như một vùng văn hiến lâu đời, nơi kết tinh những giá trị tinh hoa của văn hóa dân tộc Việt Nam. Không sở hữu núi cao hay biển rộng, nhưng Bắc Ninh lại có sức hút bền bỉ đến từ chiều sâu lịch sử, từ những làn điệu quan họ mượt mà vang lên bên bờ sông Cầu và từ hệ thống di tích dày đặc trải khắp làng quê. Chính vì vậy, các địa danh nổi tiếng Bắc Ninh không chỉ là điểm tham quan, mà còn là không gian lưu giữ hồn cốt văn hóa, nơi quá khứ và hiện tại giao hòa trong từng nếp sống.
Đến với Bắc Ninh, du khách bắt gặp những ngôi chùa cổ kính như chùa Dâu, chùa Phật Tích, những đình làng, đền miếu gắn liền với lịch sử hình thành vùng Kinh Bắc. Xen lẫn trong không gian trầm mặc ấy là tiếng hát quan họ ngọt ngào, sâu lắng – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Mỗi địa danh nơi đây đều mang dáng dấp của một miền quê giàu truyền thống, nơi con người sống chan hòa, trọng nghĩa tình và gìn giữ những giá trị văn hóa qua bao thế hệ.
Địa danh nổi tiếng Bắc Ninh – Cái nôi của dân ca quan họ
Dân ca quan họ Bắc Ninh là loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc, được xem như linh hồn văn hóa của vùng Kinh Bắc xưa. Quan họ hình thành từ lâu đời, gắn liền với đời sống sinh hoạt của cư dân nông nghiệp vùng châu thổ sông Hồng. Đây không chỉ là hình thức ca hát đơn thuần mà còn là một không gian văn hóa tổng hòa, kết tinh từ lời ca, làn điệu, phong tục và lối ứng xử mang đậm tính nhân văn. Với giá trị độc đáo ấy, dân ca quan họ Bắc Ninh đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Nguồn gốc và giá trị của dân ca quan họ gắn với quá trình hình thành các làng quan họ cổ hai bên bờ sông Cầu. Quan họ ra đời từ sinh hoạt cộng đồng, phản ánh tâm tư, tình cảm, khát vọng giao duyên của người dân Kinh Bắc. Lời ca quan họ mộc mạc nhưng sâu lắng, tinh tế, đề cao nghĩa tình, sự thủy chung và cách ứng xử thanh lịch, tao nhã. Qua thời gian, quan họ không ngừng được gìn giữ, truyền dạy qua nhiều thế hệ, trở thành biểu tượng văn hóa đặc trưng của Bắc Ninh.
Không gian diễn xướng quan họ mang đậm dấu ấn làng quê Bắc Bộ, thường diễn ra tại đình làng, bến nước, sân chùa hay trong những dịp lễ hội truyền thống. Hình ảnh “liền anh – liền chị” trong trang phục áo tứ thân, khăn mỏ quạ, nón quai thao, đối đáp bằng những làn điệu ngọt ngào đã trở thành nét đẹp quen thuộc. Chính không gian mở, gần gũi ấy giúp quan họ giữ được vẻ mộc mạc, chân thành và giàu cảm xúc.
Vai trò của quan họ trong đời sống văn hóa Bắc Ninh thể hiện rõ trong các lễ hội, phong tục và sinh hoạt cộng đồng. Quan họ không chỉ là hình thức giải trí mà còn là cầu nối giao duyên, gắn kết tình làng nghĩa xóm. Những cuộc hát đối đáp đầu xuân, những canh hát thâu đêm là dịp để con người sẻ chia cảm xúc, nuôi dưỡng tâm hồn và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Làng Diềm (xã Hòa Long, thành phố Bắc Ninh) được xem là cái nôi, cội nguồn của dân ca quan họ Bắc Ninh. Nơi đây gắn liền với sự tích ra đời của quan họ và được người dân tôn vinh là quê hương của Thủy tổ quan họ. Trải qua bao thế kỷ, làng Diềm vẫn giữ được nhiều nét sinh hoạt văn hóa truyền thống, trở thành điểm đến ý nghĩa cho những ai muốn tìm hiểu sâu về quan họ cổ.
Đền thờ Vua Bà là công trình tâm linh quan trọng bậc nhất của làng Diềm, thờ vị nữ thần được xem là người khai sinh ra dân ca quan họ. Ngôi đền mang giá trị tín ngưỡng sâu sắc, là nơi người dân gửi gắm lòng tri ân đối với tổ nghề. Hằng năm, vào dịp lễ hội, đền Vua Bà là trung tâm diễn ra nhiều nghi lễ truyền thống và các canh hát quan họ cổ, thu hút đông đảo du khách thập phương.
Trải nghiệm văn hóa tại làng Diềm mang đến cho du khách cơ hội hòa mình vào không gian quan họ nguyên bản. Du khách có thể lắng nghe những làn điệu quan họ cổ mộc mạc, tìm hiểu phong tục, tập quán sinh hoạt của người dân địa phương, cũng như cảm nhận rõ nét tinh thần hiếu khách, chân tình của vùng quê Kinh Bắc. Đây là hành trình trở về cội nguồn, giúp quan họ không chỉ được nghe mà còn được thấu hiểu.
Chùa Phật Tích – Địa danh tâm linh nổi tiếng Bắc Ninh
Chùa Phật Tích là một trong những ngôi chùa cổ và nổi tiếng bậc nhất Bắc Ninh, gắn liền với sự phát triển rực rỡ của Phật giáo thời Lý. Chùa tọa lạc trên sườn núi Phật Tích, thuộc huyện Tiên Du, sở hữu vị thế “tọa sơn hướng thủy” hài hòa với cảnh quan thiên nhiên, tạo nên không gian thanh tịnh, linh thiêng.
Giá trị kiến trúc – lịch sử của chùa Phật Tích thể hiện rõ qua hệ thống tượng, tháp và di tích cổ còn lưu giữ. Nổi bật nhất là tượng Phật A Di Đà bằng đá, được xem là tượng Phật bằng đá lớn nhất Việt Nam, mang phong cách nghệ thuật thời Lý tinh xảo và giàu tính biểu tượng. Công trình này không chỉ có giá trị tôn giáo mà còn là kiệt tác điêu khắc, phản ánh trình độ thẩm mỹ và tư duy nghệ thuật của người Việt xưa.
Vai trò của chùa Phật Tích trong đời sống tâm linh rất quan trọng đối với người dân Bắc Ninh và du khách thập phương. Đây là điểm hành hương linh thiêng, nơi con người tìm về sự an yên, tĩnh tại giữa nhịp sống hiện đại. Mỗi dịp lễ, Tết hay ngày rằm, chùa Phật Tích lại đón hàng nghìn Phật tử đến chiêm bái, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa – tâm linh bền vững của vùng đất Kinh Bắc.
Chùa Dâu là một trong những địa danh tâm linh nổi tiếng bậc nhất của Bắc Ninh, được xem là trung tâm Phật giáo sớm nhất tại Việt Nam. Ngôi chùa có lịch sử hơn 2.000 năm, gắn liền với quá trình du nhập và phát triển của Phật giáo từ Ấn Độ qua con đường giao thương cổ. Trải qua nhiều biến động lịch sử, chùa Dâu vẫn giữ vai trò đặc biệt trong đời sống tín ngưỡng và văn hóa của cư dân vùng Kinh Bắc.
Lịch sử và kiến trúc của chùa Dâu mang đậm dấu ấn của tín ngưỡng Tứ Pháp – thờ bốn vị thần mưa, gió, sấm, chớp (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện). Đây là sự kết hợp hài hòa giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian bản địa, phản ánh tư duy tôn giáo đặc trưng của người Việt cổ. Kiến trúc chùa Dâu nổi bật với tháp Hòa Phong cổ kính, kết cấu vững chãi, mang phong cách kiến trúc truyền thống, vừa trang nghiêm vừa gần gũi.
Lễ hội chùa Dâu là một trong những lễ hội lớn và lâu đời nhất vùng đồng bằng Bắc Bộ, thường diễn ra vào mùa xuân. Lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa dân gian đặc sắc, với các nghi thức rước tượng Tứ Pháp, trò chơi dân gian và các làn điệu dân ca truyền thống. Đây là dịp để cộng đồng cùng hội tụ, gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa cổ truyền đã tồn tại qua hàng nghìn năm lịch sử.
Đền Đô, còn gọi là Cổ Pháp Điện, là di tích lịch sử quốc gia đặc biệt, tọa lạc tại phường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Đây là nơi thờ 8 vị vua triều Lý – triều đại mở đầu cho thời kỳ độc lập, hưng thịnh và phát triển rực rỡ của quốc gia Đại Việt. Đền Đô không chỉ là địa danh tâm linh mà còn là biểu tượng lịch sử gắn liền với vùng đất phát tích của vương triều Lý.
Giá trị lịch sử – văn hóa của đền Đô thể hiện rõ qua ý nghĩa tôn vinh công lao của các vị vua nhà Lý trong việc xây dựng nhà nước phong kiến trung ương tập quyền, mở mang bờ cõi và phát triển văn hóa, giáo dục. Đây là nơi người dân và du khách tưởng nhớ về một triều đại đã đặt nền móng vững chắc cho bản sắc và chủ quyền dân tộc Việt Nam.
Không gian và cảnh quan đền Đô mang vẻ đẹp cổ kính, trang nghiêm nhưng cũng rất hài hòa với thiên nhiên. Khuôn viên đền rộng lớn, bao quanh bởi hồ nước, cây xanh và hệ thống kiến trúc truyền thống gồm nghi môn, tiền tế, hậu cung. Sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc và cảnh quan tạo nên không gian thanh tịnh, thích hợp cho việc chiêm bái, tham quan và tìm hiểu lịch sử dân tộc.
Làng tranh Đông Hồ (xã Song Hồ, huyện Thuận Thành) là cái nôi của dòng tranh dân gian nổi tiếng bậc nhất Việt Nam. Trải qua nhiều thế kỷ, tranh Đông Hồ không chỉ là sản phẩm mỹ thuật mà còn là tấm gương phản chiếu đời sống tinh thần, phong tục và ước vọng của người dân làng quê Bắc Bộ.
Quy trình làm tranh truyền thống của làng Đông Hồ thể hiện sự tinh tế và công phu trong từng công đoạn. Tranh được in trên giấy dó quét điệp, tạo bề mặt óng ánh đặc trưng. Màu sắc hoàn toàn lấy từ nguyên liệu tự nhiên như than tre, vỏ sò, hoa hòe, lá chàm… Mỗi bức tranh là kết quả của sự khéo léo, kiên nhẫn và kinh nghiệm được truyền lại qua nhiều thế hệ nghệ nhân.
Giá trị văn hóa và công tác bảo tồn tranh Đông Hồ ngày càng được đề cao trong bối cảnh hiện đại. Tranh Đông Hồ không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn là di sản văn hóa dân gian quý báu, cần được gìn giữ và phát huy. Ngày nay, làng tranh Đông Hồ trở thành điểm đến du lịch văn hóa hấp dẫn, nơi du khách có thể trực tiếp trải nghiệm làm tranh, tìm hiểu lịch sử nghề và cảm nhận sâu sắc tinh hoa mỹ thuật truyền thống của dân tộc Việt Nam.
Làng gốm Phù Lãng (thuộc huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh) là một trong những làng nghề gốm truyền thống lâu đời của vùng Kinh Bắc, có lịch sử hình thành và phát triển hàng trăm năm. Không sôi động như Bát Tràng hay Chu Đậu, gốm Phù Lãng mang vẻ đẹp trầm lắng, mộc mạc, phản ánh rõ nét đời sống lao động và thẩm mỹ dân gian của cư dân nông thôn Bắc Bộ.
Đặc trưng nổi bật của gốm Phù Lãng nằm ở chất men da lươn đặc trưng với gam màu nâu vàng, nâu sẫm tự nhiên, tạo cảm giác cổ kính và gần gũi. Sản phẩm gốm chủ yếu được tạo hình thủ công, chú trọng vào sự giản dị, chắc chắn hơn là tính cầu kỳ. Các vật dụng quen thuộc như chum, vại, ấm, lọ, đồ trang trí đều mang dáng vẻ khỏe khoắn, bền bỉ, phù hợp với đời sống sinh hoạt truyền thống của người dân.
Trải nghiệm du lịch làng nghề Phù Lãng mang đến cho du khách cơ hội khám phá quy trình làm gốm thủ công từ khâu chọn đất, tạo hình, tráng men đến nung gốm bằng lò truyền thống. Không gian làng quê yên bình, những xưởng gốm nhuốm màu thời gian cùng hình ảnh người thợ miệt mài bên bàn xoay tạo nên sức hút riêng biệt, giúp du khách hiểu và trân trọng hơn giá trị của nghề gốm cổ truyền.
Bên cạnh các di sản tiêu biểu, Bắc Ninh còn sở hữu nhiều địa danh nổi tiếng mang giá trị lịch sử – văn hóa đặc sắc. Đình Bảng là công trình kiến trúc đình làng tiêu biểu bậc nhất Việt Nam, nổi bật với quy mô lớn, chạm khắc tinh xảo và bố cục hài hòa, thể hiện trình độ nghệ thuật và đời sống tinh thần phong phú của làng xã truyền thống.
Chùa Bút Tháp là trung tâm Phật giáo lớn thời Lê, nổi tiếng với hệ thống tượng Phật cổ đặc sắc, trong đó có tượng Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn được xem là kiệt tác điêu khắc Phật giáo Việt Nam. Ngôi chùa mang vẻ đẹp thanh tịnh, cổ kính, thu hút đông đảo Phật tử và du khách đến chiêm bái.
Văn Miếu Bắc Ninh là biểu tượng của truyền thống hiếu học, khoa bảng của vùng đất Kinh Bắc – nơi từng sản sinh nhiều trạng nguyên, tiến sĩ cho đất nước. Không gian văn miếu trang nghiêm, tĩnh lặng, thể hiện sự tôn vinh tri thức và đạo học của người xưa.
Bên cạnh đó, hồ Nguyên Phi Ỷ Lan là điểm đến mang giá trị sinh thái và văn hóa, gắn với hình tượng người phụ nữ kiệt xuất trong lịch sử dân tộc. Không gian hồ trong lành, thoáng đãng, là nơi lý tưởng để thư giãn và tìm hiểu thêm về những câu chuyện lịch sử của vùng đất Bắc Ninh.
Thời điểm lý tưởng nhất để du lịch Bắc Ninh là mùa xuân, đặc biệt trong các tháng đầu năm, khi nhiều lễ hội truyền thống diễn ra sôi nổi như hội Lim, hội chùa Dâu, hội làng Diềm. Đây là dịp du khách có thể cảm nhận trọn vẹn không khí văn hóa quan họ và đời sống tín ngưỡng đặc trưng của vùng Kinh Bắc.
Với lịch trình 1 ngày, du khách có thể kết hợp tham quan chùa Dâu – Đình Bảng – làng tranh Đông Hồ hoặc làng gốm Phù Lãng. Nếu có 2 ngày, nên mở rộng hành trình đến chùa Phật Tích, đền Đô, Văn Miếu Bắc Ninh và trải nghiệm không gian quan họ tại các làng cổ.
Khi tham quan các di tích và không gian quan họ, du khách cần lưu ý lựa chọn trang phục lịch sự, giữ thái độ tôn trọng nơi thờ tự, hạn chế gây ồn ào. Đối với các làng nghề và sinh hoạt văn hóa truyền thống, nên ứng xử thân thiện, văn minh để góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa lâu đời của vùng đất Bắc Ninh.
Các địa danh nổi tiếng Bắc Ninh chính là biểu tượng sống động của một vùng đất văn hiến, nơi dân ca quan họ không chỉ là nghệ thuật, mà còn là mạch nguồn nuôi dưỡng đời sống tinh thần của cộng đồng. Thăm Bắc Ninh là bước vào không gian văn hóa đậm đà bản sắc, nơi mỗi ngôi chùa, bến nước, sân đình đều chất chứa câu chuyện của lịch sử và ký ức làng quê.
Rời Bắc Ninh, du khách không chỉ mang theo hình ảnh của những di tích cổ kính, mà còn lưu giữ trong lòng âm vang da diết của những câu hát quan họ mượt mà, tình tứ. Chính sự kết hợp hài hòa giữa cảnh sắc, con người và di sản văn hóa đã tạo nên sức hút bền vững cho Bắc Ninh – một vùng đất không phô trương nhưng đủ sâu để chạm đến cảm xúc. Và trong hành trình khám phá văn hóa Việt Nam, Bắc Ninh luôn là điểm đến đặc biệt – nơi hồn dân tộc được cất lên bằng lời ca, bằng ký ức và bằng những địa danh lặng lẽ mà đầy sức sống.
Cửa hàng Văn Phòng Xanh là địa chỉ đáng tin cậy chuyên cung cấp đồ dùng văn phòng và dụng cụ học tập cho học sinh, sinh viên và người đi làm ở mọi lứa tuổi. Sản phẩm tại cửa hàng phong phú, từ bút, vở, giấy in đến các vật dụng văn phòng thiết yếu, đáp ứng đầy đủ nhu cầu học tập và làm việc hằng ngày. Văn Phòng Xanh luôn chú trọng sự minh bạch khi công khai báo giá văn phòng phẩm rõ ràng, hợp lý, giúp khách hàng dễ dàng tham khảo và lựa chọn sản phẩm phù hợp với ngân sách. Với chất lượng ổn định và dịch vụ tận tâm, Văn Phòng Xanh mang đến trải nghiệm mua sắm thuận tiện và tin cậy.
Thông tin:
CEO Trần Thị Bích Vui – Kiến Tạo Hệ Thống Văn Phòng Xanh Toàn Quốc. Thích đi du lịch cùng gia đình và bạn bè để tái tạo năng lượng và khám phá những điều mới mẻ, nuôi dưỡng tinh thần đồng đội và sự gắn kết.
Bắc Kạn – vùng đất nằm sâu trong núi rừng Đông Bắc – từ lâu…
Hà Nam – vùng đất nằm ở cửa ngõ phía Nam Thủ đô Hà Nội…
Hải Phòng – thành phố cảng nơi đầu sóng ngọn gió của miền Bắc –…
Tây Ninh – mảnh đất nằm ở cửa ngõ Đông Nam Bộ – từ lâu…
Bà Rịa – Vũng Tàu từ lâu đã được xem là điểm đến lý tưởng…
Cần Thơ – “thủ phủ miền Tây” – từ lâu đã trở thành biểu tượng…